Quang cảnh một phiên họp Hạ viện Nhật Bản.
1. Bầu cử Hạ viện Nhật Bản
Với mức tín nhiệm cao của cả Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và của cá nhân, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae (Takaichi 1.0) hy vọng sẽ giành được nhiều hơn số ghế tại Hạ viện để phá vỡ thế đa số mong manh mà liên minh cầm quyền (giữa Đảng Dân chủ Tự do và Đảng Nippon Ishin) chiếm giữ trong Hạ viện (233/465) nên đã quyết định giải tán Hạ viện ngay ngày đầu phiên họp thường kỳ của Quốc hội Nhật Bản ngày 23/1/2026. Sau khi bị giải tán, Hạ viện Nhật Bản đã được bầu lại vào ngày 8/2/2026.
Sáng 8/2/2026, cử tri Nhật Bản đã đi bỏ phiếu để bầu 465 ghế của Hạ viện Nhật Bản. Sau khi kiểm phiếu, các đảng chính trị chủ yếu ở Nhật Bản đã giành được những kết quả cụ thể như sau: đảng Dân chủ Tự do ( LDP) giành được 316 ghế (tăng 118 so với trước bầu cử); Liên minh Cải cách Trung dung giành được 49 ghế (giảm 123 ghế); đảng Đổi mới Nhật Bản (Nippon Ishin) giành được 36 ghế (tăng 2 ghế); đảng Dân chủ vì Nhân dân (DPP) giành được 28 ghế (tăng 1 ghế); đảng Cộng sản Nhật Bản (JCP) giành được 4 ghế (giảm 4 ghế); đảng Reiwa giành được 1 ghế (giảm 7 ghế); đảng Tham chính ( Sanseito) giành được 15 ghế (tăng 13 ghế ); đảng Bảo thủ Nhật Bản (CPJ) giành được 0 ghế (giảm 1 ghế ); đảng Dân chủ xã hội Nhật Bản (SDP) giành được 0 ghế, đảng Mirai giành được 11ghế (tăng 11 ghế); ứng viên độc lập 4 ghế[1]. Theo kết quả trên, liên minh cầm quyền giữa đảng Dân chủ Tự do (LDP) và đảng đổi mới Nhật Bản (Nippon Ishin) đã chiến thắng áp đảo khi giành được tổng cộng 352/465ghế, chiếm hơn 3/4 số ghế của Hạ viện đầy quyền lực, vượt xa mục tiêu tối thiểu mà liên minh này đặt ra trước bầu cử là phải đạt được quá bán (233 ghế ). Đây là chiến thắng lịch sử của liên minh cầm quyền nói chung và của LDP nói riêng. Kết quả này đã mở ra trang sử mới của chính trị Nhật Bản, chấm dứt tình trạng quốc hội chia rẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho liên minh cầm quyền có thể thực thi các chính sách của mình.
Việc LDP đạt được 316 ghế trong cuộc bầu cử Hạ viện lần này không nằm ngoài dự đoán của các nhà phân tích, bởi lẽ, uy tín của đảng Dân chủ Tự do đang ở mức cao. Thêm vào đó là uy tín của Thủ tướng Takaichi cũng đang ở mức cao, uy tín cá nhân của bà Takaichi đã thu hút được nhiều cử tri, đặc biệt là các cử tri trẻ tuổi là những người thần tượng bà Takaichi. Các cuộc thăm dò dư luận trước thềm cuộc bầu cử cũng cho thấy liên minh cầm quyền, đặc biệt là LDP giành ưu thế hơn hẳn so với các đảng đối lập khác. Đây là lần đầu tiên kể từ khi kết thúc chiến tranh Thế giới lần thứ Hai, một đảng chính trị duy nhất giành được hơn hai phần ba số ghế tại Hạ viện[2].
Kết quả bầu cử lần này cũng chứng kiến sự thất bại nặng nề của Liên minh Cải cách Trung dung đối lập mới được thành lập trước bầu cử, giáng một đòn mạnh vào uy tín của liên minh này. Bên cạnh đó, kết quả kiểm phiếu cũng cho thấy sự thăng tiến của đảng Tham chính (Sanseito) khi đảng này giành được 15 ghế (tăng 13 ghế so với trước bầu cử). Việc đảng này với khẩu hiệu “người Nhật trên hết” chiến thắng cả ở cuộc bầu cử Thượng viện năm trước và Hạ viện năm nay cho thấy tư tưởng bài ngoại đang được cử tri Nhật Bản ủng hộ. Đây cũng là xu hướng đáng chú ý ở Nhật Bản hiện nay.
2. Bà Takaichi Sanae tái đắc cử chức Thủ tướng Nhật Bản (Takaichi 2.0)
Sau khi có kết quả bầu cử Hạ viện, Quốc hội Nhật Bản (gồm cả Thượng viện và Hạ viện) đã tiến hành phiên họp đầu tiên sau bầu cử Hạ viện (phiên họp đặc biệt) để bầu Thủ tướng Nhật Bản vào ngày 18/2/2026. Trong phiên họp này, tại Hạ viện, bà Takaichi giành được 354 phiếu, tiếp theo là ông Ogawa – lãnh đạo Liên minh Cải cách Trung dung 50 phiếu, Tamaki – lãnh đạo Đảng Dân chủ Nhân dân 28 phiếu, Kamiya – lãnh đạo Sanseito 15 phiếu, Yasuno – lãnh đạo Liên minh Mirai 11 phiếu, Tamura – chủ tịch Đảng Cộng sản 4 phiếu, Okuda, đồng lãnh đạo Reiwa Shinsengumi 1 phiếu và Kawamura, đồng lãnh đạo Liên minh Cắt giảm Thuế Nhật Bản/Yukoku 1 phiếu. Với việc giành được đa số tuyệt đối và nhiều phiếu nhất, Bà Takaichi trở thành người chiến thắng và được Hạ viện đề cử làm Thủ tướng Nhật Bản[3].
Trong khi đó, Thượng viện cũng tổ chức phiên họp toàn thể để bầu Thủ tướng mới. Trong vòng bỏ phiếu đầu tiên, bà Takaichi nhận được 123 phiếu, lãnh đạo Liên minh Cải cách Trung dung – ông Ogawa 58 phiếu, lãnh đạo Đảng Dân chủ Nhân dân Tamaki 25 phiếu, lãnh đạo Sanseito – Kamiya 15 phiếu, Chủ tịch Đảng Cộng sản Tamura 7 phiếu, lãnh đạo Đảng Dân chủ Lập hiến Mizuoka 5 phiếu, đồng lãnh đạo Reiwa Shinsengumi Okuda 5 phiếu, lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội Fukushima 2 phiếu, lãnh đạo Đảng Bảo thủ Nhật Bản Momota 2 phiếu, thành viên độc lập Iha Yoichi 2 phiếu, lãnh đạo Team Mirai Yasuno 1 phiếu, và 1 phiếu trắng.
Do không có ai đạt được đa số phiếu tuyệt đối ở vòng một (bà Takaichi thiếu một phiếu để đạt đa số tuyệt đối) nên tại vòng bỏ phiếu đầu tiên ở Thượng viện không có ai chiến thắng và phải tổ chức bầu cử vòng hai giữa hai người cao phiếu nhất là bà Takaichi và ông Ogawa. Kết quả vòng 2 bà Takaichi nhận được 125 phiếu, ông Ogawa 65 phiếu. Với kết quả này, bà Takaichi đã được Thượng viện đề cử làm Thủ tướng Nhật Bản. Tiếp đó bà Takaichi được cả Hạ viện và Thượng viện đề cử và được bầu làm Thủ tướng thứ 105 của Nhật Bản[4]. Sau khi được bầu làm Thủ tướng thứ 105 của Nhật Bản, bà Takaichi đã thành lập nội các mới (tất cả thành viên nội các đều được tái bổ nhiệm). Nội các Takaichi 2.0 chính thức được thành lập vào tối ngày 18/2/2026.
Ngày 20/2/2026, tân Thủ tướng Nhật Bản đã có bài phát biểu chính sách, đề cập đến chính sách đối nội và đối ngoại của Nhật Bản. Trong bài phát biểu này nổi lên một số vấn đề rất đáng chú ý có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến Việt Nam. Đó là những vấn đề về: người nước ngoài ở Nhật Bản; sửa đổi hiến pháp và các văn kiện quốc phòng, nâng cao năng lực quốc phòng; thúc đẩy chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở và tăng cường quan hệ Nhật Bản – ASEAN.
3. Đánh giá chung
Bầu cử Hạ viện Nhật Bản vừa qua là một sự kiện quan trọng đối với chính trị Nhật Bản. Kết quả của cuộc bầu cử lần này có tác động to lớn đối với chính trị Nhật Bản, làm thay đổi hoàn toàn cán cân quyền lực trong Hạ viện Nhật Bản (Hạ viện là viện có quyền lực rất lớn trong Quốc hội Nhật Bản). Sự trở lại mạnh mẽ của Đảng Dân chủ Tự do cùng với sự thất bại nặng nề của liên minh đối lập lớn nhất (giữa đảng Dân chủ lập hiến và Komeito) đã đưa LDP lên vị trí độc tôn trong chính trường Nhật Bản. Việc liên minh cầm quyền giành được hơn 3/4 số ghế ở Hạ viện đã phá vỡ tình trạng quốc hội chia rẽ ở Nhật Bản lâu nay và kết quả này đảm bảo chắc chắn cho việc tiếp tục tại vị của Thủ tướng Takaichi và liên minh cầm quyền, đồng thời cũng mở ra cơ hội cho liên minh cầm quyền tiến hành việc sửa đổi hiến pháp, sửa đổi 3 nguyên tắc hạt nhân để nâng cao sức mạnh quốc phòng và khả năng răn đe của lực lượng phòng vệ Nhật Bản đúng như chủ trương của Đảng Dân chủ Tự do đề ra trong cương lĩnh tranh cử và quan điểm cứng rắn về an ninh của Thủ tướng Takaichi.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- NHK News (2026), 自民 316議席獲得 単独で3分の2超 中道は49議席【開票結果】, https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015046481000
- NHK News (2026), 【全文】高市首相 施政方針演, https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015057391000
3.NHK News (2026), 第105代総理大臣に高市早苗氏選出 閣僚は全員再任
https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015054851000
4.The Mainichi (2026), Japan’s ruling LDP compiles proposal to allow lethal arms exports, https://mainichi.jp/english/articles/20260225/p2g/00m/0na/025000c
5.Junko Horiuchi (2026) “Foreigner issue under focus as parties rush to ease worries of Japanese voters”, Mainichi ngày 4.2.2026, truy cập ngày 4.3.2026
https://mainichi.jp/english/articles/20260204/p2g/00m/0na/010000c
- 首相官邸(2026), 高市内閣総理大臣記者会見
https://www.kantei.go.jp/jp/105/statement/2026/0218kaiken.html
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (2026), Official Security Assistance (OSA)
https://www.mofa.go.jp/fp/ipc/page4e_001366.html
- 日本防衛省、憲法と自衛権
https://www.mod.go.jp/j/policy/agenda/kihon02.html
[1] NHK News (2026), 自民 316議席獲得 単独で3分の2超 中道は49議席【開票結果】, https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015046481000
[2] NHK News (2026), 第105代総理大臣に高市早苗氏選出 閣僚は全員再任
https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015054851000
[3] NHK News (2026), NHK News (2026), 第105代総理大臣に高市早苗氏選出 閣僚は全員再任
https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015054851000
[4] NHK News (2026), 第105代総理大臣に高市早苗氏選出 閣僚は全員再任
https://news.web.nhk/newsweb/na/na-k10015054851000
Nguyễn Ngọc Nghiệp
Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản
Viện Nghiên cứu Châu Á- Thái Bình Dương