“Đối với Nghị quyết 72, dự phòng là then chốt – cơ sở là nền tảng – nhân dân là trung tâm. Mục tiêu là tăng tuổi thọ khỏe mạnh, giảm chi trả cho người bệnh, số hóa hệ thống, củng cố y tế cơ sở, nâng cao chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người bệnh, người dân”. (Phát biểu của Tổng bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai các nghị quyết 59,70,71,72 của Bộ chính trị ngày 16/9/2025)
Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới” được ban hành ngày 09/9/2025 do Tổng Bí thư Tô Lâm ký là một dấu mốc lịch sử, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy chiến lược của Đảng về quản trị y tế và an sinh xã hội. Văn kiện này ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang ở ngưỡng cửa của những thay đổi lớn về nhân khẩu học và công nghệ, đòi hỏi một lộ trình cấp bách để bảo vệ “vốn quý nhất” của quốc gia trước thềm Đại hội XIV.
Điểm cốt lõi dẫn đến sự ra đời của Nghị quyết chính là sự thay đổi căn bản trong mô hình bệnh tật và thực trạng già hóa dân số nhanh chóng. Sau giai đoạn phục hồi hậu đại dịch, hệ thống y tế đối mặt với gánh nặng kép: sự trỗi dậy của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư và áp lực hạ tầng y tế cơ sở còn yếu mỏng. Nghị quyết 72-NQ/TW đã tạo ra một “cuộc cách mạng” khi chuyển dịch trọng tâm từ tư duy “điều trị khi có bệnh” sang “chủ động phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời”. Đây không chỉ là giải pháp y tế đơn thuần mà còn là một cấu phần quan trọng của chiến lược an ninh con người, đảm bảo mọi người dân đều được bảo vệ trước các nguy cơ về sức khỏe và tài chính.
Song hành với đó, Nghị quyết tận dụng tối đa làn sóng chuyển đổi số để nâng tầm y tế Việt Nam. Việc phổ cập hồ sơ sức khỏe điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo dịch bệnh được xác lập là những nhiệm vụ trọng tâm, giúp tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quản lý. Đặc biệt, Nghị quyết đặt ra mục tiêu đầy nhân văn về việc giảm chi tiền túi của người dân thông qua lộ trình bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân và hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản. Điều này khẳng định cam kết của Đảng và Nhà nước trong việc không để ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình hướng tới tầm nhìn Việt Nam 2045.
Nghị quyết số 72-NQ/TW là văn kiện có tính chất định hướng chiến lược dài hạn. Văn bản này cụ thể hóa tầm nhìn y tế của Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với 5 nội dung trọng tâm nhất là:
Thứ nhất, về quan điểm và tầm nhìn khẳng định sức khỏe nhân dân là nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đầu tư cho y tế là đầu tư cho sự phát triển bền vững và là một trụ cột của An ninh con người. Đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao, không phân biệt địa vị xã hội hay khu vực địa lý.
Thứ hai, về các mục tiêu cốt lõi đến năm 2030, Nghị quyết đề ra những con số cụ thể nhằm nâng cấp chỉ số HDI và chất lượng giống nòi như đến năm 2030 bao phủ BHYT đạt 100% dân số; ruổi thọ trung bình khoảng 75 tuổi (thời gian sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm); tỷ lệ bác sĩ đạt 15 bác sĩ / 10.000 dân; tỷ lệ người dân hài lòng với dịch vụ y tế công đạt trên 90%.
Thứ ba, Nghị quyết đề ra bốn nhóm nhiệm vụ và giải pháp đột phá là: (i) Đổi mới hệ thống Y tế cơ sở. Chuyển trọng tâm từ “điều trị tại bệnh viện” sang “chăm sóc sức khỏe ban đầu tại cộng đồng”. Phát triển mô hình bác sĩ gia đình và quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời. (ii) Tự chủ chiến lược về công nghiệp y tế, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ để sản xuất thuốc phát minh, vaccine và trang thiết bị y tế kỹ thuật cao trong nước. Giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài, đặc biệt là các loại nguyên liệu dược phẩm (API). (iii) Chuyển đổi số Y tế toàn diện với mục tiêu 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử liên thông toàn quốc; ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh và viễn thám y tế để hỗ trợ các vùng sâu, vùng xa và biên giới. (iv) Đổi mới phương thức thanh toán BHYT, hướng tới lộ trình miễn viện phí cơ bản. Cải thiện chính sách tiền lương và môi trường làm việc để giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt tại các vùng khó khăn.
Thứ tư, tăng cường hội nhập quốc tế, chủ động tham gia vào các mạng lưới an ninh y tế khu vực (ASEAN) và toàn cầu. Xây dựng Việt Nam thành một trung tâm sản xuất dược phẩm và dịch vụ y tế uy tín trong khối ASEAN nhằm thu hút du lịch y tế.
Trong dòng chảy hội nhập khu vực, Nghị quyết 72-NQ/TW còn giúp Việt Nam tiệm cận với các tiêu chuẩn y tế cao của ASEAN, thúc đẩy mục tiêu tự chủ chiến lược về dược phẩm và công nghệ sinh học. Nhìn một cách tổng thể, Nghị quyết không chỉ giải quyết những bài toán cấp bách trước mắt mà còn là bản thiết kế dài hạn để xây dựng một thế hệ người Việt Nam khỏe mạnh, có tầm vóc và thể lực, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Phương Hòa