Trong khuôn khổ tài trợ của Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), vào ngày 20 tháng 01 năm 2026, tại Phòng họp tầng 9, Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương tổ chức Hội thảo khoa học: “Quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia: Cơ sở và thực trạng”, thuộc đề tài nghiên cứu khoa học :“Xu hướng quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045: Những vấn đề đặt ra và thích ứng chính sách của Việt Nam” mã số: 506.01-2024.04 do TS. Trương Quang Hoàn làm Chủ nhiệm, Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương là đơn vị chủ trì.
Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Tham dự hội thảo, về phía Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương có TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương. Hội thảo vinh dự được đón tiếp các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học: PGS. TS. Nguyễn Sĩ Tuấn- nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, PGS. TS. Nguyễn Duy Dũng – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á cùng đông đảo nhà khoa học, chuyên gia đến từ Đại học Quốc gia Hà Nội và các viện nghiên cứu khối quốc tế trực thuộc Viện Hàn lâm.
Sau phần tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu của TS. Trương Quang Hoàn là phát biểu khai mạc của TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương. Lãnh đạo viện nhấn mạnh hội thảo là cơ hội để các chuyên gia, các nhà khoa học, đại diện các cơ quan, tổ chức trao đổi, thảo luận, làm rõ hơn về cơ sở và quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia; đánh giá thực trạng và những vấn đề đặt ra trong quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia.
TS. Trương Quang Hoàn chủ nhiệm đề tài
Hội thảo được chia làm 02 phiên:
Phiên 01: Trình bày các tham luận
Tham luận 1: Cơ sở lý luận về nghiên cứ các mối quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia do PGS.TSKH Trần Khánh, Đại học Thành Đô trình bày. Tham luận trình bày nền tảng lý luận về chính trị và quan hệ quốc tế, từ thuyết về Chủ nghĩa hiện thực, Chủ nghĩa tự do và Chủ nghĩa kiến tạo và các phân mảnh của chúng như thuyết về Địa chính trị, Địa chiến lược, Kết nối chiến lược, Sự ổn định và bất định trong quan hệ quốc tế, thuyết về Không gian xã hội và tộc người, hợp tác xuyên biên giới. Cơ sở lý luận trên góp phần quan trọng làm rõ những tác động của yếu tố địa lý, dân cư-dân tộc và văn hóa, lợi ích quốc gia-dân tộc và thể chế chính trị, truyền thống quan hệ,.. và bối cảnh quốc tế đến của Thái Lan, Lào và Campuchia, đến tiến trình quan hệ giữa các nước này, trong đó xác định cả cơ hội và thách thức và dự báo triển vọng và hệ quả của chúng.
Tham luận 2: Các yếu tố khu vực và quốc tế tác động đến quan hệ của thái Lan với Lào và Campuchia, do TS. Đàm Thị Đào, Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương trình bày. Tham luận nhấn mạnh, mối quan hệ hợp tác giữa Thái Lan, Lào và Campuchia được định hình bởi sự đan xen nhiều tầng của các yếu tố khu vực và quốc tế. Trong đó, ASEAN và các khuôn khổ hợp tác tiểu vùng Mekong đóng vai trò như nền tảng thể chế, còn sự tham gia của các nước lớn và các định chế phát triển lại cung cấp nguồn lực và động lực bổ trợ cho hợp tác. Ở cấp độ khu vực, ASEAN tạo ra không gian chính trị – thể chế tương đối ổn định, giúp bảo đảm tính chính danh và định hướng dài hạn cho quan hệ hợp tác giữa các nước thành viên. Trên cơ sở đó, các cơ chế tiểu vùng khu vực trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu hội nhập khu vực thành những dự án kết nối, chuỗi giá trị và hình thức hợp tác phát triển cụ thể giữa Thái Lan, Lào và Campuchia. Ở cấp độ quốc tế, sự can dự của Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản cùng các tổ chức tài chính đa phương vừa mở rộng dư địa lựa chọn chính sách cho các quốc gia trong tiểu vùng, vừa đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn, tính bền vững và năng lực thể chế.
Tham luận 3: Quan hệ Thái Lan-Lào từ năm 2014 đến nay, do TS Nguyễn Hồng Quang, Nguyên cán bộ Nghiên cứu Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương trình bày. Tham luận nhấn mạnh, mặc dù hai nước có lịch sử quan hệ lâu dài, nhưng Thái Lan và Lào chỉ chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1950, sau khi Lào giành được độc lập năm 1949. Quan hệ giữa hai nước bước vào một kỷ nguyên mới, bắt đầu bằng việc thiết lập hợp tác trong các lĩnh vực chính trị và kinh tế. Thái Lan và Lào đã hỗ trợ lẫn nhau trong thời kỳ đối mặt với những thách thức khu vực và thích ứng với toàn cầu hóa, phát triển mối quan hệ trên nhiều khía cạnh bao gồm kinh tế, chính trị, văn hóa và giao lưu nhân dân. Trong những năm gần đây, Thái Lan có nhiều biến động về chính trị trong nước do mâu thuẫn giữa các Đảng chính trị dẫn đến các cuộc biểu tình và phản đối các chính phủ đương nhiệm, đặc biệt là cuộc đảo chính quân sự năm 2014. Từ năm 2014 đến nay, Thái Lan đã thay đổi nhiều đời thủ tướng nhưng mối quan hệ Thái Lan – Lào vẫn phát triển thuận lợi, không có nhiều biến động. Với sự gắn kết chặt chẽ và bền vững, Thái Lan và Lào đã nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược vì sự tăng trưởng và phát triển bền vững vào năm 2022.
Tham luận 4: Quan hệ Thái Lan- Campuchia từ 2014 đến nay, do PGS. TS Trần Ngọc Dũng, Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trình bày. Tham luận nhìn lại quan hệ Thái Lan – Campuchia từ năm 2014 đến nay trên ba lĩnh vực chính là chính trị ngoại giao, kinh tế và xã hội để thấy được sự thay đổi lớn của quan hệ song phương dưới các yếu tố tác động của tinh thần hội nhập và đoàn kết khu vực, sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cũng như tác động từ cạnh tranh nước lớn trong khu vực. Mặc dù có những thay đổi về chính trị nội bộ, quan hệ song phương trong hơn 10 năm qua giữa hai nước đã đạt được sự tiến bộ mạnh với việc nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược vào năm 2024 cùng những kỳ vọng lớn về hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Dẫu vậy, tranh chấp biên giới kéo dài từ trong lịch sử đến nay đã khiến quan hệ song phương đi xuống trong hơn nửa năm qua và gây ra những tác động tiêu cực đối với cả hai nước và khu vực.
Phiên 02: Bình luận và thảo luận
Sau phiên trình bày của các diễn giả là phiên bình luận và thảo luận sôi nổi, thẳng thắn của các chuyên gia, nhà khoa học tham dự hội thảo. Các ý kiến tập trung thảo luận, phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia, trong đó nhấn mạnh yếu tố lịch sử, chủ nghĩa dân tộc, vai trò của ASEAN trong xung đột biên giới Thái Lan – Campuchia, hay yếu tố cạnh tranh Mỹ – Trung. Một số ý kiến gợi ý cách tiếp cận hệ thống và cấp độ phân tích quốc gia và cá nhân để làm rõ thực trạng quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia. Các ý kiến đánh giá quan hệ Thái Lan – Lào mang tính ổn định hơn so với quan hệ Thái Lan – Campuchia, thể hiện rõ nét trong những sự kiện gần đây.
Có thể nói, các ý kiến đóng góp trong hội thảo mang ý nghĩa tham khảo hữu ích cho chủ nhiệm và các thành viên của đề tài bổ sung, hoàn thiện báo cáo tổng hợp và sản phẩm khoa học liên quan của đề tài.
Quang Hoàn